Nieuws

Jaren

Volwassenen in het hoger onderwijs: er is geen eindpunt meer van leren

Naam afbeelding

03 november 2016

Veel te weinig volwassenen nemen deel aan het bekostigde deeltijd hoger onderwijs, zo luidt de conclusie van de adviescommissie Rinnooy Kan in 2014. Als we zo doorgaan lukt het niet dat in 2020 de helft van de Nederlandse bevolking minimaal een hbo-niveau bereikt. Het is echter een hele klus om een passend aanbod te ontwikkelen voor volwassenen. Flexibilsering van het onderwijs is cruciaal. Consultant Tijs Pijls begeleidt hogescholen in dit proces en vertelt hoe CINOP Advies een kentering op gang probeert te brengen.

De afgelopen 15 jaar is de instroom van deeltijdonderwijs landelijk meer dan gehalveerd: van 19.000 in 2001 naar minder dan 7000 deelnemers in 2014. Een fractie als je dat cijfer vergelijkt met de werkzame beroepsbevolking in Nederland. Linksom of rechtsom is het de bekostigde hogescholen niet gelukt om (werkende) volwassenen op passende wijze te bedienen. Werk aan de winkel dus. Voor deze doelgroep is maatwerk en flexibel onderwijs nodig. Dat is een aparte tak van sport die vraagt om een heldere visie en een specifieke bedrijfsvoering.

Mindshift nodig
In 2016 kregen 20 (pilot-)hogescholen subsidie om te experimenteren met flexibele leerroutes op basis van leeruitkomsten (inclusief de validering daarvan), leerwegonafhankelijk toetsen, werkend leren en online leren. CINOP Advies helpt deze instellingen bij de mindshift en implementatie. Onder andere door een speciaal ontwikkelde Flexscan (zie kader) en een leergang over flexibilisering. Daarmee bieden wij handvatten om de juiste balans te vinden tussen visie/ambitie, externe oriëntatie en inhoud bij het inrichten van deeltijdse en duale opleidingen. Consultant Tijs Pijls: “Het hoger onderwijs zal moeten inspringen op het beleid dat zich steeds meer richt op doorleren op latere leeftijd. Minister Bussemaker zei het laatst treffend tijdens een conferentie: er is geen eindpunt meer van leren. Dat vraagt om flexibel deeltijdonderwijs. En dus om leerarrangementen op maat, waarmee hogescholen de doelgroep in huis krijgen en houden.”

Vragen bij flexibilisering
Op dit moment ondersteunt CINOP Advies diverse hogescholen - waaronder Windesheim, Avans Hogeschool en de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) - bij de inrichting en implementatie van de pilot flexibilisering en het experiment vraagfinanciering. “We gaan daarbij in op vragen als: wat maakt het werken met leeruitkomsten zo anders? Hoe beoordeel je leeruitkomsten op een leerwegonafhankelijke manier? Hoe kan je aansluiten bij de manier waarop werkende volwassenen leren? Welke onderwijsstandaarden worden gehanteerd? En hoe geven opleidingen flexibele leerroutes vorm? Bijvoorbeeld door een combinatie van werkplekleren, online leren en contactonderwijs.”

Het begint bij leiderschap
De nieuwe leergang van CINOP Advies geeft hogescholen een impuls om al deze vraagstukken gestructureerd aan te pakken. Tijs Pijls: “Hogescholen zullen niet alleen inhoudelijk, maar ook in hun cultuur een omslag moeten maken. Onderwijskundig leiderschap is hierbij van belang. Het vraagt veel van de bedrijfsvoering en onderwijslogistiek om je concreet te richten op deeltijdonderwijs voor volwassenen. Het bieden van regulier onderwijs aan jongeren is heel wat anders dan bekostigd deeltijdonderwijs. Hogescholen denken wellicht eerst aan praktische zaken, maar ik adviseer ze om vooraf stil te staan bij de visie. Wat zijn je ambities en mogelijkheden? Hoe creëer je draagvlak voor deeltijdonderwijs? En hoe kan je dat aantrekkelijk organiseren voor werkenden? ”

Anders opleiden, nieuwe rollen

Hogescholen bereiden zich momenteel op volwassenen voor door het ontwikkelen van toetsen en het formuleren van leeruitkomsten en leerwegonafhankelijke toetsten. “Deze praktisch zaken zijn natuurlijk belangrijk, maar hier komt eigenlijk nog een stap vóór. Je kunt wel een goede toets ontwikkelen, maar als je vervolgens de doelgroep niet in huis hebt, wat is dan de prikkel voor docenten om het anders te doen? Om de werkende volwassene te bedienen is het nodig dat scholen hun bedrijfsvoering aanpassen. Deze doelgroep wil ’s avonds, in het weekend, online of op de werkplek leren. In plaats van aanbodgericht zullen hogescholen naar outputgericht opleiden moeten gaan. Ook docenten hebben een andere rol dan in het regulier onderwijs. Je hebt te maken met een andere pedagogisch-didactische aanpak waarbij je veel meer in de rol van coach en begeleider komt. Tot slot vraagt flexibel deeltijdonderwijs om deelcertificaten. Is het logisch dat in de pilots volwassenen worden opgeleid voor een volledige bachelor? Moet de focus niet meer liggen op deelcertificaten, ook in verband met de snelle ontwikkelingen op de arbeidsmarkt? Kortom, er ligt nog een mooie uitdaging om het hoger onderwijs aantrekkelijker te maken voor volwassenen en leven lang leren een extra impuls te geven”, aldus Tijs Pijls.

Flexscan deeltijd en duale opleidingen

In 2016 hebben de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) en CINOP een Flexscan voor hogescholen ontwikkeld, specifiek voor het meten van de flexibiliteit van deeltijd en duale opleidingen binnen de experimenten leeruitkomsten.

Met de Flexscan wordt de ervaren flexibiliteit van onder andere docenten, studenten en het werkveld gemeten op een achttal aspecten die relevant zijn binnen de experimenten.
De Flexscan kan zowel individueel als groepsgewijs worden afgenomen en biedt heldere aanknopingspunten voor de dialoog met zowel studenten als het werkveld.

De Flexscan geeft antwoord op de volgende vragen:
  • Wat is de ambitie van de instelling en de opleiding met betrekking tot flexibel onderwijs?
  • Komt de door studenten en werkveld ervaren flexibiliteit overeen met deze ambitie?
  • Wat zijn logische stappen om het onderwijs meer studeerbaar en flexibel te maken?


Ook werk maken van flexibilisering?
Benieuwd waar uw instelling of opleiding staat in de flexibilisering van het onderwijs? Interesse in het formuleren van leeruitkomsten en leerwegonafhankelijk beoordelen? Inschrijven voor de leergang of het uitvoeren van de Flexscan?

Neem contact op met Sandra Beugel, 06-51347470, sbeugel@cinop.nl of Tijs Pijls, 06-10015878, tpijls@cinop.nl.
Zoeken

Contactpersoon

 Tijs Pijls
Tijs Pijls
Managing consultant
06-10015878
 Sandra Beugel
Sandra Beugel
Managing consultant
06-51347470

Socialize met CINOP

Twitter
Facebook
Linkedin
CINOP blog
You Tube